Duurzaam Financieel Management

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen voor de Financial

Van planning & control naar reflect & create

Mijn zoon gaat sinds september dit jaar naar de middelbare school. En nu, na een week of 10 hard werken, zie ik in ons huis de ‘downward spiral’ van Benjamin Zander ontstaan. Zoonlief moet aan alle eisen gaan voldoen die wij als maatschappij voor hem bedacht hebben. Franse woordjes leren, de ICT-systemen leren begrijpen die de school heeft aangeschaft om leren mogelijk te maken. Het doel (een diploma halen) ligt ver weg, en doe je best maar om daar te komen. ‘Waarom mama?’ Terwijl: er zit een wereld aan mogelijkheden in deze jongen (en in alle andere kinderen en volwassen). Benjamin Zander vergelijkt het in zijn lezing met beeldhouwen: het beeld zit verborgen in het blok graniet, het enige wat je nog maar hoeft te doen is al het overbodige graniet weg te bikken om de prachtige kern zichtbaar te maken.

Zie bijvoorbeeld zijn kwaliteit om als een echte presentator zijn minecraftvideo’s te begeleiden, het vervolgens van een intro te voorzien in een videobewerkingsprogramma en het te plaatsen op youtube. En dat alles binnen de zelf gestelde deadline van 3 video’s per week. Van Zander zou hij nu al een 10 krijgen, maar hij zou ook op moeten schrijven waarom hij over een jaar die 10 ook werkelijk heeft verdiend (‘een beeld om verliefd op te worden’). En dan coacht het onderwijs hem daar naar toe (en als na en half jaar het doel moet worden bijgesteld, dan is dat een prachtig leereffect). Dat is pas vraaggestuurd onderwijs! En waar dat dan naar toe gaat? Geen idee, het is een toekomst die zich gaat ontvouwen, zoals Otto Scharmer zo mooi zegt. Maar zijn werk komt goed in de buurt van de ‘21st century skills‘: het toont o.a. creativiteit, ICT-geletterdheid, samenwerken en probleemoplossend vermogen.

‘Causation’ zie je overal in de wereld: een doel ver in de toekomst neerzetten en dan maar hard zwoegen om dat te halen. Binnen organisaties vragen we mensen jaarplannen te maken met een bijbehorende begroting. En als je daar van afwijkt, dan heb je iets uit te leggen. Zorgverzekeraars bedenken allerlei inkoopeisen waar je aan moet voldoen om voor geld in aanmerking te komen. Prestatieafspraken over rendementscijfers binnen het onderwijs.  Strakke protocollen en procedures waar mensen zich aan moeten houden. Heb je het doel niet gehaald? Jammer, u heeft gefaald. Voor u tien anderen.

Causation staat tegenover ‘effectuation’. Deze termen komen van Sarasvathy. Zij interviewde succesvolle ondernemers, en ontdekte dat deze mensen juist helemaal niet werken naar vooraf gestelde doelen, maar starten vanuit hun eigen middelen (kennis, materiaal, geld) en een visie die verband houdt met die middelen. Vervolgens gaan ze ‘gewoon’ doen, beslissingen nemen die intuïtief passen binnen de visie. Als een weg dood loopt, hebben ze niet gefaald, maar geleerd (en Zander roept dan ‘how fascinating!’) en nemen ze nieuwe beslissingen. Mijn directe collega’s van Value050 zetten de methode met veel plezier in bij de ontwikkeling van ondernemerschap.

Geld als middel ‘to awaken possibility in other people’, in plaats van geld als machtsmiddel om een toekomst af te dwingen die nooit zal komen. Hoe maken we die ombuiging?

Benjamin ZandereffectuationSarasvathy

Dr. M.F. Boersma • 30 oktober 2014


Previous Post

Next Post

Geef een reactie

Your email address will not be published / Required fields are marked *