Duurzaam Financieel Management

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen voor de Financial

Van controle achteraf naar selectie vooraf

gestyleerde-ketenHeeft u ook kinderen met een iPad? En moet u ook iedere dag weer zeggen dat de tijd voorbij is, dat hij uit moet, ‘nee, niet nog 3 minuutjes’? De regels zijn helder (ze hangen op papier in de keuken), en toch vinden mijn kinderen het erg lastig om zich er aan te houden. Want de wereld die ze via de iPad tegemoet komt, is te interessant. De verleiding is te groot. Hoe pakt u dat dan aan?

Verleiding was ook één van de redenen dat het misging bij Vestia en Amarantis. Bij het bestuur van Amarantis werd ongepast gedrag (zelfverrijking) en belangenverstrengeling vastgesteld. Maar ook incompetentie op financieel vlak speelde een rol. Problemen zoals bij Amarantis en Vestia hebben het ministerie van Financiën aangezet tot het opstellen van een normenkader voor financieel beheer en heldere verantwoording.

Ik begrijp dat een ministerie zoiets ontwikkelt: verantwoordelijkheid hebben voor een juiste besteding van maatschappelijke middelen, maar te ver op afstand om op tijd in te kunnen grijpen. Je wilt iets hebben waar je je aan kunt vasthouden. Tegelijkertijd ken ik uit ervaring de consequenties van zulke normenkaders: dit betekent veel werk voor de controllers en auditors, uren en dus geld dat niet besteed kan worden aan het primair proces. Daarnaast creëert het een werkelijkheid die het vrije handelen beperkt. Zo noemt Wilfred Verweij in zijn boek ‘Ordebewakers en Ordeverstoorders’ (2011) de implementatie van deze instrumenten ‘een stilzwijgende vervanging van het handelen’. ‘De vrije en spontane interactie tussen actoren wordt vervangen door de logica van het werken/maken’. En verderop schrijft hij: ‘de aan het menselijk handelen inherente spontaniteit, vrijheid en onvoorspelbaarheid worden sluipenderwijs uitgeschakeld’ (p.171). Anderzijds, van der Meer-Kooistra & Scapens (2008)* beargumenteren dat minimale structuren wel degelijk nodig zijn om spontaniteit en flexibiliteit te faciliteren.

Wat dan wel? De kern van de oplossing ligt mijns inziens in de selectie van de bestuurders. Laat dit niet over aan een raad van toezicht, maar selecteer als ministerie (van VWS, van Onderwijs, van Infrastructuur en Milieu) deze mensen. Besteed het geld dat je bespaart met toezicht aan een eigen vakkundig werving & selectiebureau. Bouw daarnaast aan horizontaal toezicht, zoals zo mooi is ingezet door de Belastingdienst: het bouwen aan wederzijdse relaties die gestoeld zijn op verdiend vertrouwen. Ook het programma ‘In voor Zorg’ van VWS verdient lof: in plaats van te vertellen hoe het moet, mogen zorgorganisaties met een adviesbureau op zoek gaan naar hoe het zou kunnen, op kosten van VWS! Op deze wijze zorgen we ervoor dat de integere bestuurders niet de dupe worden van de enkelen die voor problemen zorgen en zij hun integere intenties in vrijheid en gezamenlijkheid waar kunnen maken.

* van der Meer-Kooistra, J., & Scapens, R. W. (2008). The governance of lateral relations between and within organisations. Management Accounting Research, 19(4), 365-384. doi:http://dx.doi.org/10.1016/j.mar.2008.08.001

AmarantisbeheerDijsselbloemfinancieelNormenkaderVestia

Dr. M.F. Boersma • 10 december 2013


Previous Post

Next Post

Geef een reactie

Your email address will not be published / Required fields are marked *