Duurzaam Financieel Management

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen voor de Financial

Van beheersen naar inspireren

Hoe bereik je in organisaties het beste je doelen? Vanuit financieel management perspectief wordt nog vaak de rationele besturingsfilosofie aangehangen: bedenk in de top van de organisatie je doelen, vertaal deze naar acties, en koppel aan deze acties meetbare prestatie-indicatoren (het liefst met behulp van de ‘balanced scorecard’). Een voorbeeld: we willen de kwaliteit van de zorg binnen een AWBZ-instelling verbeteren; dat doen we door cliënten meer te laten sporten. Prestatie-indicator (+ protocol + formulier) wordt: cliënt Jansen sport 2 keer per week. Formulier graag wekelijks inleveren bij de manager.

Er is veel kritiek op deze rationele wijze van besturen. Te veel beperkende regels en controle kunnen leiden tot een verstikkend klimaat, waar geen ruimte is voor initiatief, creativiteit en eigen verantwoordelijkheid. Mensen werken prettiger in een klimaat van vertrouwen en het leidt veelal tot betere prestaties (Bijlsma‐Frankema en Smid (2006), in: (Vos & Witte, 2009)). Een veel gehoorde klacht van het primair proces is dat de organisatie ‘stafgestuurd’ raakt: targets, procedures en regels worden belangrijker dan de klant, medewerkers in het primair proces raken vervreemd van hun werk, voelen zich geen eigenaar meer. Tevens leggen we vanuit een mechanistische insteek de toekomst vast en is er minder of geen ruimte voor het ‘zijn’ in het ‘nu’. We dwingen meer en meer een toekomst af, in plaats van dat deze zich aan ons kan ontvouwen.

Wie dit ook treffend verwoord is Mathieu Weggeman, bekend van zijn boek ‘leidinggeven aan professionals? Niet doen!’. Zijn visie verwoord hij mooi in deze youtube video. Dat de rationele wijze van besturen nog steeds gehanteerd wordt, komt volgens hem ook doordat professionals het spel inmiddels maar meespelen, omdat verzet meer energie kost dan net doen alsof je voldoet aan de gestelde normen. Dus worden plannen en formulieren netjes ingevuld, en gaat vervolgens iedereen weer verder met waar hij of zij mee bezig was.

De oplossing? Gewoon, weer samen. Tijd nemen voor je verbinden met elkaar middels een gedeelde visie, een gedeelde identiteit. De volgorde  Uitspreken – Bespreken – Afspreken – Aanspreken in die volgorde doorlopen met elkaar, en niet meteen van uitspreken naar aanspreken overstappen. Mensen vertrouwen in de acties die ze ondernemen, omdat je van ze weet dat ze ook goed werk willen leveren. Mensen selecteren die bij je identiteit passen, goede exit-gesprekken voeren met hen die zich hier niet toe verwant voelen. En de wereld zien als een plek waar we de toekomst samen creëren in plaats van werken aan een vooraf bedachte toekomst die misschien wel nooit wordt bereikt.

* Vos, R., & Witte, R. (2009). Vertrouwen geven en in control zijn; gaat dat samen? Den Haag: Ministerie van Financiën, Directie Begrotingszaken.

Dr. M.F. Boersma • 28 oktober 2013


Previous Post

Next Post

Geef een reactie

Your email address will not be published / Required fields are marked *