Duurzaam Financieel Management

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen voor de Financial

Slaaf van onze driften of autonoom?

Op 21 december 2013 stelde Arnold Heertje in het Financieele Dagblad dat het geen zin heeft om beleid te ontwikkelen dat is gericht op het verbeteren van de moraal van de mensheid. In plaats van te hameren op het verbeteren van de morele houding, stelt Heertje dat we de mens moeten accepteren zoals die is, en hem positieve prikkels moeten geven om bij te dragen aan een betere wereld. Interessant ter onderbouwing van deze stelling is het onderzoek van Dan Ariely, die ontdekte dat alle proefpersonen een beetje fraudeerden, als daartoe de kans was. In deze Ted-talk vertelt hij hierover. De mens, slaaf dus van zijn genen, gericht op zelfbehoud en daarmee het eigen belang.

Ik denk dat dat zo is, zolang deze mens zich hier niet bewust van is. Maar wat doe je, als je weet dat het onbewust zo werkt. Leg je je daar dan bij neer, of probeer je jezelf autonoom te maken. De filosoof Kant staat voor dit laatste (en ik sluit me graag bij hem aan). Hij ziet de rede als instrument om ons los te maken van onze driften, en ons daarmee te ontwikkelen tot werkelijk autonome wezens. Michael Sandel legt dat goed uit in zijn college over Kant.

Mijn stelling is daarom het volgende: werk aan je autonomie (ga staan voor beschaving), maar accepteer tegelijkertijd dat je genen soms sterker zijn dan je wil (maar dat je iedere dag weer een mogelijkheid hebt om het goede te doen). Werken aan de deugd, als zingevend project voor jezelf, en voor een betere wereld. En zet onderwijs in als middel tot bewustwording hierover.

Arnold HeertjeDan ArielydeugdenKantSpinoza

Dr. M.F. Boersma • 8 januari 2014


Previous Post

Next Post

Geef een reactie

Your email address will not be published / Required fields are marked *