Duurzaam Financieel Management

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen voor de Financial

Financiering van de aardbevingsschade in Groningen vanuit rentmeesterschap

Deze blog is gepubliceerd in het Dagblad van het Noorden op 30 januari 2017

Deze week waart Freek de Jonge door het Groninger land. Met zijn aanwezigheid wekt hij opnieuw de aandacht voor een stille ramp die zich in deze provincie voltrekt. Freek stelt de schade en het psychisch leed gelijk met de watersnoodramp van 1953. Het verschil is echter dat die laatste ramp zoveel doden met zich meebracht, iets wat Groningen gelukkig (nog) bespaard is gebleven.

Het ergste psychische leed wordt veroorzaakt door de manier waarop de NAM omgaat met de schadeafhandeling. Zo kreeg de familie Brachwitz in Borgsweer 12 schade-experts op bezoek, maar geen oplossing voor de schade. Het geld dat aan de schade-experts besteed is, had beter meteen in de afhandeling van de schade gestoken kunnen worden, dan was het probleem bijna opgelost.

De NAM is op control gericht. De kernvraag voor het Centrum van Veilig Wonen lijkt niet te zijn hoe ze zo hulpvaardig mogelijk iedereen kunnen ondersteunen, maar hoe ze zo min mogelijk door fraude benadeeld zullen worden. Vertrouwen ontbreekt, en dat is logisch, gezien de tegengestelde belangen tussen bewoners en de NAM. Vertrouwen gedijt het beste in win-win situaties, en als mensen elkaar persoonlijk kennen, leerde ik in 1998 tijdens mijn promotie-onderzoek naar vertrouwen.

Hoe los je die tegenstelling nu op? Heel simpel: door de dorpen zelf de afwikkeling van de schade te laten doen met geld van de NAM. Dat was woensdag mijn advies aan Freek en zijn vrouw Hella tijdens hun bezoek aan het Kenniscentrum Noorderruimte van de Hanzehogeschool. In een korte presentatie gaf ik aan dat door het geld dicht bij de mensen te brengen, de NAM laat zien dat ze vertrouwen schenkt en schuld betuigt. Mijn advies is om dat in twee stappen uit te voeren.

  1. Allereerst wordt er een Groninger Raad aangesteld, een groep mensen die de bevolking goed weerspiegelt. Zij maken een voorstel over hoe het geld over de dorpen wordt verdeeld en leggen dit ter democratische besluitvorming voor aan de bevolking.
  2. Het geld wordt vervolgens binnen de dorpen (bij grotere dorpen kan er een opdeling in wijken worden gemaakt) beheerd door dorpsraden. Ook zij worden weer democratisch verkozen, de inwoners van de dorpen hebben tevens het recht om deze mensen uit functie te zetten. Hiermee voorkom je dat ook deze raden de nieuwe bestuurlijke elite worden. Het proces van de Groninger Raad herhaalt zich vervolgens: de dorpsraad maakt een plan voor de verdeling van het geld dat wederom binnen het dorp weer ter democratische besluitvorming wordt voorgelegd. Als een forse meerderheid niet voor is, moet het plan terug naar de tekentafel. Naast de schade kan er ook gekozen worden voor investeringen in duurzame energie.

Ik begrijp dat veel mensen geen heil in dit voorstel zien. Maar het komt niet uit de lucht: zowel Mondragon Corporation als de Breman Installatiegroep laten zien dat mensen van ‘onderaf’ prima in staat zijn om beslissingen te nemen die goed zijn voor het geheel. En mocht het wel tot ruzie in het dorp leiden, dan moeten ze er met elkaar zien uit te komen. Geen externe meer bij wie de schuld kan worden neergelegd. Ik zeg dus niet dat het altijd gemakkelijk zal zijn, ik zeg wel dat dit het beste alternatief is.

Waarom de NAM dit moet doen? Omdat zij ook de schade hebben veroorzaakt met hun productieproces. Het geld is dus – vanuit duurzaamheidsperspectief – niet eens van hen, maar door ‘roofbouw’ onttrokken aan de slachtoffers. Dit fenomeen zien we wereldwijd: mensen werken in Bangladesh onder erbarmelijke omstandigheden voor goedkope wegwerpkleding, plofkippen betalen de prijs voor een goedkoop stukje vlees. Vanuit de waarden ‘rentmeesterschap’ en ‘sociale gerechtigheid’ (twee pijlers onder het besturingsmodel van Breman) is het niet meer dan normaal dat de NAM laat zien dat haar duurzaamheidsbeleid meer is dan greenwashing en de bewoners van Groningen de door roofbouw verkregen winst teruggeeft.

aardbevingenFreek de JongeGemeente GroningenNAM

Dr. M.F. Boersma • 19 januari 2017


Previous Post

Next Post

Geef een reactie

Your email address will not be published / Required fields are marked *