Duurzaam Financieel Management

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen voor de Financial

De Panama Papers – hebzucht als illusie voor persoonlijk geluk

De Panama Papers tonen dat hebzucht nog volop aanwezig is. Hebzucht belemmert onze reis naar een duurzame wereld, tenzij we diezelfde hebzucht ten goede weten te gebruiken (als zonnepanelen ineens hip worden bijvoorbeeld). Skidelsky zei eens dat ‘hebzucht de natuurlijke neiging heeft om sterker te worden als ze niet wordt afgeremd door ethische discipline’. Deze ethische discipline kan worden bereikt door het trainen van onze eigen geest. Nu zijn we met het trainen van de fysieke discipline wel bekend: sporten en gezond eten zijn normale onderdelen van onze cultuur. Maar geestelijke training, zoals meditatie, daar ligt nog steeds in bepaalde kringen een sterk taboe op. Meditatie is soft, daar verdien je geen bonus mee. In de wereld van het snelle geld gaat het om het recht van de sterkste, status, macht en materialistische rijkdom.

De Dalai Lama heeft een prachtig boekje geschreven, waarin hij de weg naar een ethisch bewustzijn beschrijft. ‘Vrij van religie’ is de titel: we hebben religie niet meer nodig, als we begrijpen dat we constructieve emoties zelf kunnen bevorderen en destructieve emoties kunnen afkappen. Destructieve emoties ‘vormen de belangrijkste obstakels voor individueel geluk’ (p.122) en ‘ondermijnen ons vermogen om positieve ethische waarden zoals compassie in praktijk te brengen’.

Overdreven afkeer of aantrekking ligt ten grondslag aan deze destructieve emoties. Hij benoemt de volgende ‘emotiefamilies’:

  • agressie: haat, vijandigheid, boosheid
  • gehechtheid: hebzucht, lust en verlangen
  • jaloezie – heeft zowel aantrekking als afkeer in zich
  • trots: verwaandheid, arrogantie, bevooroordeeldheid
  • twijfel: nervositeit, obsessief schuldgevoel

‘Zulke emoties zijn niet alleen de bron van veel van onze persoonlijke problemen, maar ook de uiteindelijke bron van veel van onze collectieve problemen, zoals oorlog, armoede en afbreuk van het milieu’ (p.125).

Persoonlijk geluk en wereldvrede begint dus bij een houding van verzet tegen destructieve emoties. Dat vraagt een bewustzijn / een gewaar zijn op het moment dat die emoties opkomen (ik merk dat er iedere dag wel een moment is, dat dit te oefenen valt…). Met meditatie kan je dit gewaar worden trainen en leer je om deze te vervangen door een constructieve emotie, zoals compassie, verdraagzaamheid, tevredenheid, moed en begrip.

Internet zorgt ervoor dat we leren dat we niet alleen staan in onze training van de geest. Ik geloof erin dat deze groep mensen steeds groter wordt en meer aan kracht gaat winnen. Dat in organisaties duurzaamheid een steeds belangrijkere plek krijgt, doordat we ons niet meer laten verleiden tot destructief handelen. Omdat de ‘onbevredigde ziel’ snapt dat bevrediging te vinden is in het cultiveren van constructieve emoties, niet in de consumptie van luxe of het domineren van de ander.

 

boeddhismedalai lamahebzuchtPanama Papersseculier

Dr. M.F. Boersma • 6 april 2016


Previous Post

Next Post

Geef een reactie

Your email address will not be published / Required fields are marked *