Duurzaam Financieel Management

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen voor de Financial

Banken zijn vervreemd van de wereld

Onderstaande opinie is gepubliceerd in Het Parool op 23 juni 2014

abnamro

Banken moeten afzien van salarisverhoging, zodat we ze makkelijker kunnen vergeven voor de crisis

Een goede vriend is door een misstap financieel in de problemen gekomen. Zijn bedrijf is failliet, je wilt hem niet laten vallen en geeft hem geld. Hij is je dankbaar, toont berouw over zijn levensstijl, en belooft beter. Daarna hoor je weinig van hem. Een jaar later rijdt hij voorbij in zijn nieuwe BMW. Als je hem aanspreekt, legt hij uit dat deze auto toch echt een versobering is ten opzichte van zijn vorige Maserati (en dat al zijn vrienden in nog duurdere auto’s rijden). Je eigen 2e-hands Fiatje is nodig aan vervanging toe.

Nou, zo ongeveer is het verhaal van ABN Amro, de Rabobank en andere banken, die het afschaffen van de variabele bonus compenseren met een loonstijging van 20%. Daar zijn geen intellectuele analyses voor nodig. Dit nieuws komt direct binnen bij ons oudste hersengebied, het limbische systeem, dat onze emoties en gedrag stuurt. De emoties worden omgezet in taal, en dan denken we: ‘we hebben de bank met ons belastinggeld moeten redden, die 20% moet terug naar ons’. Zo simpel gaat dat. Geen enkele rationalisatie kan dit diepe gevoel van onrechtvaardigheid wegnemen.

Vervreemding

Hoe kan het toch, dat er zo’n groot gat zit tussen de beleving bij de top van de bank, en de gewone burger? Hoe kan je zonder blikken of blozen zeggen dat 9,5 ton wellicht veel lijkt voor de gemiddelde krantenlezer, maar dat dat maar een derde is van wat bedrijven op de Zuid-as verdienen? Ik heb daar maar één directe verklaring voor, en dat vervreemding. Door schaalgrootte en het vertrek uit de wijk leeft deze top in een totaal andere werkelijkheid dan de gemiddelde burger. Directe fysieke confrontatie met de samenleving ontbreekt. Daardoor komt de echte verontwaardiging van de burger niet binnen. Er verschijnt geen diep doorvoelde compassie met mensen in bijvoorbeeld de verpleging, die nu door het financiële stof moeten gaan vanwege het redden van jouw bank met ‘hun’ belastingcenten.

Gebrek aan loyaliteit

Het trieste in dit hele verhaal is, dat het argument van de heer Zalm klopt: als ik ze minder betaal, vertrekken deze talentvolle mensen. Dit gebrek aan loyaliteit is ontstaan toen onze oer-Nederlandse banken door die schaalgrootte verwerden tot machinebureaucratieën. Vele activiteiten zijn in regels, wetgeving en procedures dichtgemetseld. Efficiëntie is de belangrijkste waarde, gedreven door een kapitalistische focus op winstmaximalisatie. Mensen zijn niets meer dan instrumenten in een anoniem, groot systeem. Het ‘wat’ en ‘hoe’ is gaan overheersen, het ‘waarom’ is verdwenen. Simon Sinek legt prachtig uit in zijn Ted-talk over de ‘gouden cirkel’ wat het effect hiervan is: als je mensen aanneemt die alleen maar capabel zijn (dus voor het wat en hoe), dan komen ze bij je werken voor het geld. Maar als je mensen aanneemt die geloven in de belangrijke maatschappelijke betekenis van een bank, die verweven is in je visie, je taal, je gedrag, je beleid en instrumenten, dan zijn ze loyaal, ook als je ze minder betaald.

Nog niet te laat

Maar het is nog niet te laat. In plaats van de commotie af te doen met een persbericht, kan onze financiële sector berouw tonen. Zelfs iedere manager die de verhoging gaat ontvangen, kan opstaan en zeggen: ‘ik hoef het niet, ik heb genoeg, ik denk in meer dimensies dan geld’. Dit leiderschap, door over je eigen angst voor verlies heen te stappen, gaat zich tonen als een besef ontstaat dat nog meer geld nooit een gebrek aan zingeving kan compenseren. Door af te zien van de salarisverhoging, kunnen ze weer onderdeel worden van onze samenleving. We zullen het ze nog één keer vergeven.

ABN AmrobonussalarisverhogingenZalm

Dr. M.F. Boersma • 24 juni 2014


Previous Post

Next Post

Geef een reactie

Your email address will not be published / Required fields are marked *